بررسی ها نشان می دهند پس از گذشت صدها سال هنوز سلیقه اروپایی ها برای سفر به ایران تغییر نکرده است. بی تریدید مارکوپولو نخستین اروپایی بود که پس از دوره فترت بین فرون باستان و قرون میانه در روابط بین ایران و اروپا ، از سفر به ایران سفرنامه ای جامع به یادگار گذاشته اس. سفرنامه ای که موجب اولین آشنایی های اروپاییان در دوران معاصر با کشور ایران بوده است ( برخی مورخان اعتقاد دارند اصلا بخش درست و قابل اعتماد سفرنامه مارکوپولو بخش های سفر به ایران و هند است زیرا شواهد نشان می دهند او از این دو کشور به آنسوتر نرفته و آنچه مثلا درباره چین گفته است بخشی خیال پردازی و بخشی نیز مطالبی است که در ایران و هند درباره این کشور شنیده است).

به هر حال ، تردیدی نیست که مارکوپولو در سفر به ایران مسیری را انتخاب کرده که تقریبا از غرب کشور ، کرمانشاه و همدان گذشته و پس از عبور از ری به سمت یزد و کرمان رفته و سر انجام از یکی از دو طریق خلیج فارس و یا زابل از ایران خارج شده است. نکته جالب توجه این است که مسیر تهران-کاشان -یزد-کرمان اکنون نیز برای اروپاییان در کنار مسیر تهران-اصفهان-شیراز یکی از محبوب ترین مسیرهای سفر در ایران است و چنین بر می آید که سلیقه اروپاییان کنونی نیز برای سفر در ایران تقریبا شبیه سلیقه مارکوپولو است. از مسیرهای عبور مارکوپولو در این کتاب بخش های غربی سفر را در جاده شرق خاطره و بخش خلیج فارس آن را در جاده مروارید می توانی بخواهید و ببیندی. بخش اصلی سفر وی را در جاده مارکوپولو می خوانید که قطعا به خاطر حال و هوای خاص آن شاید بیش از هر جای دگیر ذهن گردشتگر را با هزار توی فرهنگ ایران زمین آشنا می کند.

همچون جاده های دیگر ، مبداء سفر ما شهر تراه است. از تهران تا قم را باید در یک اتوبان صدوسی کیلومتری بپیمایی تا به ابتدای جاده مارکوپولو برسی که از قم منشعب می شود . از قم به بعد هم در جاده ای سر راست دو ساعت ماشین سرواری در کویر را باید تحمل کنی تا به کاشان برسی.

کاشان کوچک که وارث مجموعه ای از گران قدرترین میراث فرهنگی و تاریخی ایران است ، با توجه به حفاری های باستان شناسی انجام شده در تپهء سیلک ، از حدود شش هزار و پانصد سال پیش مسکونی بوده و یکی از نخستین خاستگاه های تمدن بشری است . هنوز بیشتر رازهای تپه سیلک ناگشوده مانده است و تداوم اکتشافات و مطالعات باستان شناسی در این ناحیه ، یافته های بسیاری درباره تمدن بشر در سپیده دم تاریخ را در اختیار محققان خواهد گذاشت .

کاشان کنونی همه شهرتش را از وقایع تاریخی و میراث فرهنگی قرون میانه دارد ، اگر چه بسیاری از آداب و رسوم و نیز برخی آثار تاریخی آن بازمانده ای از دوران باستان است . باغ فین ، غار نیاسر ، بافت قدیمی شهر ، تپه های سیلک ، آب انبارهای قدیمی ، کاروانسراها در جاده های منتهی به شهر ، مساجد قدیمی شهر ، خانه بروجردی ها و به ویژه بازار بزرگ و سنتی شهر ، از دیدنی های کاشان هستند.

اما مشهور تر از همه اینها مراسم گلاب گیری در فمصر و نیاسر ، این دو روستای زیبای پایکوهی است که همه ساله در اردیبهشت و خرداد خزاران نفر را به کاشان می کشاند. همچنین روستای ابیانه در مسیر جاده نطنز با معماری زیبا و وفاداری مردمان آن به پوشاک و آداب و رسوم سنتی خود از نقاط بسیار دیدنی کاشان است. کاروانسرای مرنجاب و تپه های ماسه ای متحرک و مرتفع پیرامون آن نیز یکی از مقاصد عمده بیابانگردی در ایران است. 

رحیل عشق - خواننده علیرضا قربانی

.... چو شهر عشق من شهری ندیدم

ندانستم ز اول قدر آن شهر

ز نادانی بسی غربت کشیدم                               نیاسر به تعبیری شهر عشق است

از کاشان به سمت نطنز ، با فاصله مساوی از دو جاده فرعی منشعب از جاده اصلی می گذری که هر دو به سمت غرب، اولی به قمصر می رسد و دومی به ابیانه . فاصله کاشان تا نطنز 83 کیلومتر است . نطنز اگر چه امروزه شهری کوچک است اما نامی بلند در تاریخ فرون میانه ایران دارد. این شهر بسیار مورد علاقه شاه عباس بود و از سوی او ( ولایت خاصه ) لقب گرفته بود.

نطنز شکارگاه و تفریگاه تابستانی شاه بود و نیز به خاطر دو خانقاه مشهورش دراویش بسیاری از گوشه و کنار کشور همه ساله به این شهر سفر می کردند. ایرانی ها یک چیز خوب و قیمتی را در مثل ( تحفه نطنز) می نامند اما شاید کمتر کسی بداند که منظور از تحفه نطنز گلابی های آبدار و شیرین این شهر است. آرامگاه شیخ عبدالصمد و بازار سنتی از دیدنی های نطنز هستند . روستای ابیانه در 28 کیلومتری این شهر قرار دارد . روستای دیدنی دیگر نطنز طرق نام دارد که معماری بومی اش بسیار زیبا است و با وجود جمعیت کم هفت مسجد زیبا دارد و زیارتگاه چهار بزرگوار و قلعه کهن از دیدنی های این روستا است . در دو و نیم کیلومتری جنوب غربی نطنز ، در دامنه کوه های کرکس ، بنایی موسوم به گنبد باز دیگر دیدنی نطنز است که از نظر مهندسی ساختمان و به ویژه دقت محاسبات در استحکام بنا و ترکیب عوامل تزیینی با عامل استحکام ، برج گنبد را به خاطر می آورد . این بنای ساده و زیبا از پس صدها سال با وجود تحمل دو زمین لرزه بزرگ همچنان استوار مانده است . در حالی که در بنای آن اصلا از فولاد و بتن اسفاده نشده است .

از نطنز می توان جاده جنوبی را پیش گرفت که بعد از 15 کیلومتر به یک دو راهی می رسی که یکی به اصفهان می رود و دیگری به اردستان . ما برای سفر به اردستان ، راه دیگری را از نطنز به سمت شمال شرقی پی می گیریم که پس از 20 کیلومتر به بخش کوچک بادرود می رسد که در واقع بندری است در حاشیه کویر . از بادرود جاده ای 12 کیلومتری به امامزاده علی عباس می رود که زیارتگاهی است در کویر و همه ساله هزاران نفر از مردم محلی را به خود جلب می کند.

از بادرود به سمت جنوب شرقی پس از 53 کیلومتر به اردستان می رسیم . وجه تسمیه و معنای اردستان می تواند شهر مقدس یا شهر دستان ( پدر رستم ) و یا شهر آرد ( به خاطر سفید بودن رنگ خاک آن ) باشد. این شهر وارث مجموعه ای از یادگارهای تمدن کویری و معماری بومی اش نمادی زیبا و ماندگار از معماری کویری است. مسجد جامع اردستان از بناهای عصر سلجوقی ، بیانگر حال و هوای عرفان و معنویتی است که تنها در کویرهای مرکزی ایران می توانست نشو و نما یابد. از اردستان به سمت شمال شرق در فاصله کوتاهی می توان به زواره رفت که از مشهورترین روستاهای کویری ایران است . مسجد جامع زواره نیز از بناهای عصر سلجوقی ، در گذشته های دور آتشکده بوده است. از اردستان به سمت جنوب شرق ، نود و سه کیلومتر جاده را باید پشت سر بگذاری تا به نایین برسی . ظفرقند و نیستانک دو روستانیی هستند که در این مسیر از آنها خواهی گذشت.

نایین شهر قالی و کویر ، به معماری بومی و معیشت های سنتی خود وفادار مانده است . مسجد جامع این شهر از عالی ترین نمونه های سادگی و ایجاز در معماری قرن جهارم هجری برای رسیدن به زیبایی و شکوه است . از نایین به سمت شمال شرق جاده ای به طور مستقیم عرض دشت کویر را طی می کند که اگر علاقه ، حوصله و هیجان کافی برای بیابانگردی داری توصیه می کنیم آن را در پیش بگیر. این جاده که از مسیر جاده ابریشم هم می توان به ان وارد شد از نایین 400 کیلومتر راه را از قلب بیابانی خشک و بی آب و علف می گذرد تا به معلمان برسی و به سمت شمال آن به تدریج اقلیم کویری جای خود را به اقلیم پایکوه های البرز در استان سمنان می دهد . واحه های ( آبادی های ) بین راه ، از جمله انارک ، الله آباد چوپانان ، جندق ، بارانداز سرنمک و حوض آقا همه جلوه هایی از غرابت و زیبایی وحشی کویر هستند. بین چوپانان و جندق به سمت شرق جاده ای از مسیر اصلی جدا می شود که به چاه ملک ، فرخی ، خور ، دارین ، رباط گور و در نهایت طبس می رود. از واحه های منتهی به طبس ، خور مشهور تر است و نقاط دیدنی آن ، کوچه باغ هایی است که شعر خیام و عطار را به خاطر یم آورند و زیارتگاه سید کمال الدین داوود و مقبره یغمای جندقی ، شاعر واحه ها.

مسیر اصلی تو از نایین است به سمت جنوب شرق ، تا در نهایت به یزد برسی