موزه داستان آمیختگی رنج و شادمانی همراه با ، هنر مردان جاندار و درشت استخوانی است که زندگی معنا یافته در دستان آنان را در ویترین و در دیوار خود به نمایش گذاشته اند.
موزه، مکانی است که پیامبران خاموش آن از لابلای پیچش خطی و حلقه ، زلف منقوش در تابلویی ، گرهی تنیده در جان یک قالی ، یا از صدای چکش استادی بر صفحه فلزی، توده سنگی یا کنده چوبی که هنوز طنین آن از اعماق ایام به گوش می رسد. رسولان " خبر" تاریخ اند. آنچه در موزه است همگی و همه دهان باز کرده اند که از آن خبر سخن بگویند، همان " بناء " عظیم که خبر حقیقت است و حقیقت خبرو .... به اصل بی خبری. سرزمین ایران که دارای یکی از کهن ترین تمدنها است ، گذشته پر افتخاری دارد، که آثار آن طی قرون متمادی با وجود آسیب های زمانه هنوز بر پا ایستاده و حکایت از عظمت گذشته و تاریخ و هنر و تمدن مردم ما دارد. البته در گوشه و کنار نوشته های مورخین نکاتی به چشم می خورد که گویای این هستند که از دورترین زمانها، در سر زمین و گستره ایران فرهنگی ، مجموعه های نفیس و با ارزش گرد آوری می شده که به مرور دستخوش حوادث و نوسانات شده اند.
خانه های فرهنگ و تمدن جامعه انسانی رازگشای گذشتگان در واژه موزه خلاصه می گردد که در عین حال هم تصویری کما بیش روشن از هویت کنونی ما عرضه می نماید.
بنا بر این مجموعه های موزه ای نه تنها گنجینه ملی یک کشور بلکه جزی از اسناد جهان فرهنگ و تمدن انسان به حساب می آید. مناسب ترین شیوه برای طبقه بندی موزه ها بر اساس مجموعه موزه می باشد.
 
انواع موزه:
موزه های تاریخی ، هنری و عملی - فنی از نمونه بارز آن می باشند.
که موزه های تاریخی خود به سه دسته :
1- موزه های باستان شناسی
2-موزه های مردم شناسی
۳- موزه های تاریخ تقسیم می شود.
موزه باستان شناسی ، اشیائی که دارای قدمت زیادی بوده و نوع ساخت و استفاده و تحولات آن در بستر زمان نشان داده می شود مانند موزه شوش - موزه هفت تپه خوزستان و موزه فلک الافلاکموزه های هنری نیز دارای سه دسته : 
1- موزه هنرهای تزئینی
2- موزه هنرهای تجسمی
3- موزه هنرهای زیبا تقمیم می شود.
موزه یکی از نمادهای فرهنگی است که در سه قرن اخیر پس از شکل گیری رنسانس ابتدا در اروپا و سپس به کشورهای شرقی گسترش یافته است ولی نگرش جهانی امروز، موزه را به عنوان یکی از نیازهای مهم معنوی انسان و از ضروریات جامعه مدنی دانسته که با پدیده های دیگر فرهنگی همچون دانشگاه، سینما، مطبوعات ، تلویزیون و ... در جهت پاسخگویی انسان امروز شکل گرفته اند.
چرا موزه ها دلیگرند؟ چرا در موزه ها به دنبال رگه های حیاتی نیستند؟
ساده ترین پاسخی که می توان داد شاید در نا امیدی از زنده بودن نهفته است. وقتی متولیان موزه ، دلزده و درمانده باشند دیوار موزه برای میهمانان هم خوشایند نخواهد بود.
اگر بپذیریم که موزه زنده است و اندامهایش می تواند پوست بیندازد و نو شود. اگر بر پوست موزه که چون پوست مادر بزرگها زبر شده است دست بکشیم و از زمختی اش که نتیجه خیانت ما در نوازش است - نترسیم شاید بتوانیم ادعا کنیم که بر مرز انگشتی از معجون آدمیزاده نوشیده ایم . به هر حال ما وظیفه داریم این میراث عظیم فرهنگی را که به ما امانت سپرده اند حفظ نموده و به نسل های بعدی تحویل دهیم.
اشیاء به سه طریق به موزه وارد می شود!
1- توسط باستان شناسان کشف شده و بعد از کارشناسی های لازم به موزه تحویل و در پخشگاه موزه سپرده می شود . در آنجا دوباره کارشناسی شده و با توجه به نوع شی ء به موزه مربوطه منتقل می شود.
در پخشگاه است که بر حسب نوع شیء و نوع اثر تقسیم می شوند.
مثلا اگر خط باشد به موزه عباسی که موزه خط و کتابت است فرستاده می شود.
2- آثاری که به صورت هدیه یا تحفه چه از گذشته بدست آمده باشد و یا هدایایی که مربوط به اعطای آثاری به سران دولت ها می باشد و یا کسی بعد از مرگ خود وصیت بخشیدن آثار خود را به موزه ها می کنند و خانه هایشان کارگاه هنری شده اند.
3- توسط نهادها و ارگانها به ویژه نیروی انتظامی کشف و به موزه داده می شود.
یکا یک اشیاء موزه ای می تواند به منزلهء ورقی از میراث و تمدن و فرهنگ باشند. اشیاء بدست آمده که در موزه ها موجود می باشند نشان دهندهء شیوهء زندگی اقوام کهن می باشد.
موزه در حقیقت یک آئینهء تمام نمایی می باشد که می تواند در درون خود به معرفی زندگی انسانها و تحولاتی که در طی ادوار گذشته به او حادث شده است از طریق تغییراتی که در آثار و ادوات و اشیاء او بوجود آمده مطلع شویم .
بطور مثال با دیدن لباسها در موزه مردم شناسی به نوء پوشاک او پی می بریم ، ظروف شیشه ای و فلزی می تواند زمان کشف و ساخت آنها را نیز بیان کند.
از وظایف موزه ها می توان به:
1- جمع آوری و نگهداری - در زیر زمین موزه ها ( پخشگاه ) آثار جهت انجام امور کارشناسی نگهداری می شوند.
2- تعیین هویت و شماره گذاری - توسط کارشناسان موزه انجام می شود .
3- تفکیک از لحاظ ادواری و توزیع به موزه ها - مثلا سفال هم مربوط به دوره ساسانی و هم صفوی است، همچنین سفال می تواند ساده و یا نقش دار باشد.
4- ثبت و ظبط - کارشناسی مجدد .
5- عرصه و نمایش - در این مرحله است که شیء خود را نشان می دهد و از لحاظ چیدمانی باید به اشخاصی که متخصص در امور تزئینی و دکوراسیون می باشند سپرده شود - نور ویترینها و طراحی نور تاثیر فراوانی در جذب بیننده دارد.
6- حفاظت.
حفاظت و حراست از اشیاء تاریخی که خود به سه صورت :
1- فیزیکی- که منحصرا" بابت نگهداری از ساختمان موزه می باشد و این مسئله ( استفاده از نرده ها و دیوارهای مناسب - دوربین مدار بسته و مخفی - دور از دسترسی بودن پنجره ها - نوع قفل ها و دربهای ورودی ) از همان ابتدای ساخت موزه باید لحاظ شود.
2- فنی : نوری که بر روی اشیاء و تابلوها تابیده می شود باید کاملا بر روی خود اثر و متناسب با آن اثر باشد. که به آن مراقبت الکتریکی و حساس از آثار گفته می شود.
3- از لحاظ قانونی - به موجب قانون حفاظت آثار میراث فرهنگی در مقابل خرید و فروش غیر قانونی و ورود و خروج غیر قانونی که در سال 1296 تنظیم شد، پلیس بین الملل در جهت برگرداندن این آثار کمک می نماید.
بر اساس قوانین دیوان لاهه که در کنوانسیون ژنو به تصویب رسیده است دولتها اجازه دارند به موجب جنگ به صورت امانی به کشورهای دیگر سپرده و بعد از جنگ پس گرفته شوند.
در دوره بعد از دوران اسلامی به خاطر اختراع خط اکثر آثار تاریخ ساخت بر روی آنها حک شده است.
در موزه های دوران اسلامی رعایت دور تسلسل شده.
آثار تاریخی و هنرهای تزئینی و تجسمی در ایران بعد از دوره اسلام بسیار بیشتر و گسترده تر بوده.
همچنین موزه ها به :
1- موزه های دولتی - زیر نظر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری
2- موزه های استانی و شهرستانها و سوم موزه های نهادها و دستگاههای دولتی تقسیم می شود.
از شاخصه موزه های دولتی:
1- معرفی موزه ها در رسانه ها
2- اشاء درون موزه - عموما" دارای کاربری فرهنگی و هنری می باشد و معرفی شناسایی فرهنگ و تمدن کشور می باشد.
3- تسلسل دوره های مختلف در موزه های دولتی دیده می شود.
4-استراکچر معماری موزه Structur- بخشی از هویت فرهنگی آن آثار را نیز نشان می دهد مثل موزه شوش یا موزه عباسی.
فرق بین موزه و کاخ موزه ها:
کاخها محل تجمل و شکوه دربار و تشریفات بوده.
اشیاء کاخها یا هدیه است یا خریداری شده و اشیاء تجملی و لوکس و مثرفی است
ساختمان موزه باید برای موزه ساخته شده باشد و نوء کاربری آن آموزشی است.
تاریخچهء ایجاد موزه در ایران:
در دوزه قاجاریه سازمانی بنام اداره تحقیقات به ریاست ایرج میرزا و موزه ای بنام موزه ایران تاسیس شد.
در قانون مصوب 1328 ه.ق. اداره وزارت معارف به تشکیل مجموعه های علمی - تاریخی و تاسیس موزه های تاریخی - علمی و صنعتی اشاره شده است .
نخستین موزه دولتی در ایران که توسط ناصرالدینشاه قاجار تاسیس گردید در داخل بنای سلطنی و در یکی از تالارهای وسیع عمارت خروجی کاخ گلستان بود که مکان آن در بین کاخ شمس العماره و گوشه شرقی یعنی تالار سلام قرار داشت.
ولی بعدها ناصرالدین شاه که تحت تاثیر موزه ها و گالری های بزرگ و کوچک کشورهای اروپایی قرار گرفته بود در سال 1290 تصمیم گرفته موزه هایی شبیه به موزه های غربی تاسیس نماید که در پی آن بناهای قیمی ناحیه شمال کاخ گلستان را تخریب و بجای آن اطاق موزه ، سرسرا و حوضخانه و سایر ملحقات آنرا ساخت.
سالها بعد در سال 1295 ه ش موزه ملی ایران در محل وزارف معارف و در یکی از تالارها بر پا شد. در سال 1304 ه ش به تالار آئینه کاخ مسعودیه ( عمارت مسعودیه فعلی نزدیک میدان بهارستان که مدتی به عنوان وزارت معارف ( آموزش و پرورش ) دایر بود نقل مکان نمود و سر انجام در سال 16-1315 ه ش به ساختمان جدید ایران باستان ( موزه ملی فعلی ) منتقل گردید.
 
آثار عتیقه؟
با تصویب قانون حفظ آثار عتیقه مکشوفه در ایران در سال 1309 شمسی و به موجب ماده اول نظامنامه اجرایی قانون آثار عتیقه ایران منصوب دوازده آبانماه 1309 ه.ق.
کلیه آثار صنعتی اقوامی که تا انتهای دوره زندیه در خاک ایران زندگانی کرده اند ، عتیقه نامیده می شوند.
اسامی برخی از موزه های دولتی در تهران :
 
1- موزه ملی ایران ( موزه ایران باستان ):
این موزه با زیربنای 2744 متر بربع نخستین موزه علمی ایران بشمار می رود که آثار مربوط به تمدن و هنر ایران از ادوار پیش از تاریخ ( حدود هزاره هشتم ق ) تا دوران اسلامی را در خود جای داده است.
این موزه بخاطر تنوع آثار موجود از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و یکی از موزه های معتبر جهان به شمار می آید.
ساخت این موزه از سال 1314 تا 1316 ه ش با طرح و نقشه و اجرای " آندره گدار " نخستین رئیس موزه و باستانشناس ایران بطول کشید و سپس مورد بهره برداری قرار گرفت.
نوع موزه ملی ایران از نوع باستانشناسی است و آثار موجود به هزاره های پیش از میلاد ( سفالینه ) و اشیاء فلزی ( مفرغی های لرستان ) و غنی ترین آثار متعلق به دوران هخامنشی ، اشکانی و ساسانی است.
همچنین این موزه در دو طبقه دارای تاسیسات جنبی شامل تالار سخنرانی، تالار نمایش ، کتابخانه ، گنجینه وسیعی در زیرزمین است .
پس از انجام تعمیرات اساسی و نصب لوزم و وسایل الکتریکی و حفاظتی و انتقال اشیاء دوران اسلامی به ساختمان شرقی ، این موزه با نام موزه ملی به ادامه فعالیت می پردازد.
 
2- موزه مردم شناسی:
شکل اولیه و اصلی این موزه در سال 1314 شمسی در فضای کوچکی در داخل اداره تحقیقات وزارت فرهنگ سابق با بهره گیری از تعدادی اشیاء و آثار شکل گرفت.
دو سال بعد یعنی درسال 1316 هق به ساهتمان بنایی قدیمی با معماری سنتی در خیابان بوعلی ( ارامنه سابق ) انتقال یافت و با نام ( بنگاه مردم شناسی ) به ادامه کار پرداخت در سال 1347 با توجه به گسترش فزاینده دایره باستانشناسی و حفظ عتیقات و دسترسی بیشتر به تعداد بیشماری آثار و ادوات و اشیاء مردم شناسی و کمبود فضا، موزه مزبور به محل فعلی آن یعنی کاخ ابیض واقع در مجموعه کاخهای گلستان انتقال یافت و کاخ مزبور پس از نوسازی و مرمت و تعمیرات ضروری با نام موزه مردم شناسی گشایش یافت.
بنای موزه دو طبقه است و موضوعات نمایشی آثاری است از صحنه های زندگی واقعی مردم ، لوازم و ادوات مورد نیاز آنان در گذشته ، مجموعه هایی با البسه محلی و با صحنه هایی از مشاغل آن روزگار . در کنار موزه کارگاههای مرمت اشیاء ، پیکر سازی و خیاطی نیز وجود دارد و کتابخانه ای تخصصی اطلاعات مورد نیاز را در اختیار بازدید کنندگان قرار می دهد.
آدرسی : میدان پانزده خرداد ( ارک سابق ) داخل مجموعه کاخ
 
3- موزه آبگینه و سفالینه:
این موزه در اصل به صورت یک کوشک در میان باغی مصفا در دورهء اواخر قاجاربه توسط احمد قوام یا قوام السلطنه ساخته شد ولی از سال 1332 شمسی به بعد به سفارت مصر فروخته شد و 7 سال بعد در اختیار وزارت بازرگانی قرار گرفت و سر انجام در سال 1355 ه ق جهت تبدیل آن به موزه در اختیار وزارت فرهنگ و هنر قرار گرفت. و عاقبت پس از سه سال طراحی و تبدیل سازی به موزه در سال 1358 بعنوان موزه آبگینه و سفالینه بازگشایی شد. مساحت آن حدود 7000 متر بربع است .
ساختمان اصلی هشت ضلعی آن دارای زیربنایی 1040 متر مربع و در دو طبقه و یک زیرزمین احداث شده است.
نمای آن آجری با طرحهای مختلف از نقوش مهندسی و گل و بوته در اشکال هندسی به سبک سلجوقی است.
در این موزه 5 تالار به نامهای مختلف و کتابخانه و سالن سمعی و بصری موجود است .
محل آن خیابان جمهوری اسلامی - سی تیر - شماره 50
 
4- موزه هنرهای ملی :
ساختمان موزه قدیمی و یکی از بناهای نیمه اول سدهء سیزده ه ش است. که در حوضخانه باغ نگارستان سابق که اکنون در ضلع شمالی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی واقع است ساخته شده و از سال 1309 ه ش تبدیل به موزه گردیده است .
در این موزه نفیس ترین و بدیع ترین آثار هنرهای سنتی ایران به نمایش گذارده شده که شامل مینیاتوری ، تذهیب و تشعیر و خاتم کاری ، پارچه باقی ( زری و مخمل )، معرق و منبت ، قلمزنی روی فلز ، سفال و فرش و میناکاری می باشد.
میدان بهارستان - خیابان کمال الملک - وزارت ارشاد.
 
5- موزه فرش ایران:
در ضلع شرقی خیابان کارگر شمالی و در کنار پارک بزرگ لاله و در شمال موزه هنرهای معاصر شاختمان موزه ای شکل که نمای آن قالیباف خانه ای را مجسم می شود قرار دارد که نام آن موزه فرش است.
این موزه در دو طبقه و یک زیرزمین دارد و ساختمانی است هشت ضلعی که به سبک معماری مدون و با شرایط ویژه علمی جهت نگهداری صحیح فرش ساخته شده و در سال 1356 گشایش یافته است .
فرشها و گلیم های نفیس و ارزشمند ایرانی که آثار هنرمندان اصفهان، کاشان ، تبریز و ... است در این موزه بچشم می خورد.
کارگاه مرمت، کلاسهای آموزشی، سالن نمایش فیلم و سخنرانی ، چایخانه و انبار طبقه بندی شده علمی و کتابخانه آن این موزه را در ردیف یکی از مجهزترین موزه های کشور قرار داده است.
6- موزه رضا عباسی :
بنایی است چهار طبقه با سبک معماری مدرن که در سال 1356 با نام رضا عباسی مینیاتوریست مشهور صفویه گشایش یافته و دارای سه بخش پیش از تاریخ، دوره تاریخی و دوران اسلامی است.
این موزه دارای سالن سخنرانی ، کتابخانه تخصصی و سالن نمایشگاههای موقت و انبار طبقه بندی علمی می باشد.
آدرس خ شریعتی - نرسیده به پل سید خندان روبروی ساختمان اداره مخابرات.